| index | actueel | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 |

Oud nieuws 2023


november 2023

© Foppe Schut© Archeologie West-Friesland Westerwald-kan
Op 11 oktober vond Foppe Schut uit Amsterdam op het Westerstrand een deel van een kannetje. Navraag bij het Noordelijk Archeologisch Depot leerde dat het een kannetje betreft van steengoed met zoutglazuur en in Duitsland (Westerwald) is gemaakt. Het kannetje is gefabriceerd tussen 1650 en 1700. Een fraaie en oude vondst!
Met dank aan het Noordelijk Archeologisch Depot (Nuis) voor informatie en Archeologie West-Friesland (Hoorn) voor de foto van een complete kan.

november 2023

© Thijs de Boer
Zeekat
Sepia officinalis Linné, 1758
Op 23 oktober vond Daniëlle Out uit Ede deze tros inktviseitjes op de Balg. Het zijn eitjes van de zeekat. Normaal zetten volwassen zeekatten hun eieren af in het voorjaar, met name in de Oosterschelde. Er is jaarlijks echter ook een klein aantal dieren dat in september en oktober eieren afzet. Het gaat dan om halfvolwassen zeekatten en de eieren zijn dan ook veel kleiner dan die van de volwassen dieren. Het is onbekend of de jonge dieren die hier uit komen, overleven.
Ook de eieren die Daniëlle vond zijn van een halfvolwassen zeekat. Extra bijzonder dus!

november 2023

Blonde rog
Raja brachyura (Lafont, 1873)
© Thijs de Boer Eén dag later deed Daniëlle Out alweer een bijzondere vondst. In de vloedlijn tussen paal 5 en 6 raapte ze een enorm roggeëi op. Het is een eikapsel van een blonde rog (bovenste eikapsel). Het is veel groter dan het eikapsel van de algemeen voorkomende stekelrog.
Blonde roggen leven in de oostelijke Atlantische Oceaan en worden ongeveer 120 cm lang. Het embryo ontwikkelt zich in het eikapsel in ca. 7 maanden tot een mini-rogje van ca. 20 cm. Dan gaat het eikapsel aan één smalle kant open en is de jonge blonde rog op zichzelf aangewezen. Ze kunnen zo'n 15 jaar oud worden.

november 2023

Pelikaansvoet
Aporrhais pespelecani (Linné, 1758)
Op 24 oktober vonden Julie en Job Smeenk uit Amsterdam ter hoogte van paal 16 deze prachtige pelikaansvoet. Het is een volwassen schelp, waarbij de 'vlag' (de punten aan de onderkant) goed is ontwikkeld. Zo'n gave, complete schelp is zeer zeldzaam! Vaker vind je jonge schelpen van deze soort, waarbij de 'vlag' nog niet aanwezig is.
© Thijs de Boer

september 2023

Gewone kamster
Astropecten irregularis (Pennant, 1777)
© Ton Schimmel
Op 12 september vond Ton Schimmel uit Roden deze fraaie gewone kamster aan de waterlijn tussen paal 8 en 9. Eerst zag hij dat de "zandster" zich voortbewoog, de kruipsporen zie je linksonder. Na het schoonspoelen kwam deze schoonheid tevoorschijn en na één minuut had hij zich al weer bijna helemaal ingegraven.
Kamsterren kom je de laatste jaren in de zomer en herfst regelmatig tegen langs de laagwaterlijn. Na een winterstorm spoelen ze vaak aan tussen de gewone zeesterren.

september 2023

Stekelhoren
Ocenebra erinaceus (Linné, 1758)
Op 10 augustus vond Bas de Wilde uit Amersfoort op de Balg deze grijsblauw verkleurde stekelhoren. De stekelhoren is een soort die hier gedurende het Eemien, de periode tussen de laatste en voorlaatste ijstijd leefde, zo'n 100.000 jaar geleden dus. Nu kom je deze soort zuidelijk van Het Kanaal levend tegen. Ze boren gaatjes in schelpen om daarna het weekdier te verorberen. De boorgaatjes die de stelhoren maakt gaan recht naar beneden en lopen niet taps toe, zoals de boorgaatjes van de tepelhorens.
© Bas de Wilde

juli 2023

Grote hartschelp
Acanthocardia aculeata (Linné, 1758)
© Thijs de Boer
Op 8 juni vond Xioshan de Bock uit Harlingen deze grote hartschelp (1) in een oude vloedlijn, ter hoogte van paal 17. Deze dunne schelp is meestal kapot wanneer je hem vindt. Maar heel zelden kom je een gave klep tegen, zoals deze. De soort leefde hier gedurende het Eemien, de periode tussen de laatste en voorlaatste ijstijd en is minstens 100.000 jaar oud.
Op 18 juni was Alexandra Smink uit Wijk bij Duurstede ook op de Balg en trof daar eveneens een prachtige grote en gave klep (2) van deze soort aan. De doorns zijn nog goed te zien.

juli 2023

Grijze zeehond
Halichoerus grypus (Fabricius, 1791)
© Thijs de Boer Op 27 juni trof Lucy Soetens uit Antwerpen, België dit bot aan op de Balg. Het is een spaakbeen van een grijze zeehond. Grijze zeehonden leven momenteel in de Waddenzee, maar kwamen in het Pleistoceen al in noordelijk Europa voor en gezien de conserveringstoestand (het bot is gitzwart, zwaar en hard) is dit bot uit dit tijdvak afkomstig. Een mooie vondst dus, die zeker tienduizenden jaren oud is!

juli 2023

Rugwervel tandwalvis
Odontoceti
Op 7 juli vond Pilar Plesters (10) uit Gent dit wervellichaam met een doorsnee van ruim 7 cm op de Balg. Het is zwart en zwaar en zeker duizenden jaren oud. Het is moeilijk om na te gaan van welke soort de wervel afkomstig is, maar het gaat hoogstwaarschijnlijk om een grote tandwalvis, zoals een potvis of orca.
© Thijs de Boer

juli 2023

Gele haarkwal
Cyanea capillata (Linné, 1758)
Op 9 juli was Tijmen de Boer uit Den Haag op weg naar de Balg, toen hij bij paal 18 deze enorme gele haarkwal tegenkwam. Gelukkig zijn ze zeldzaam, want in zee moet je dit dier met een doorsnee van een halve meter niet tegenkomen: ze kunnen uiterst pijnlijk steken! De soort kan wel meer dan een meter in doorsnee worden.
Wereldwijd leeft de gele haarkwal vooral in de oceanen op het noordelijk halfrond. Een aantal dagen eerder vond Tom de Neef ook al een exemplaar van deze grote soort.
© Thijs de Boer

juli 2023

© Thijs de Boer

Goudse pijp
Op 11 juli vond Marloes Kusters uit Wageningen deze fraaie Goudse pijp. Ze deed de vondst op de uiterste oostpunt van het eiland, de Balg. Het bijzondere van deze pijp is, dat er nog een flink stuk van de steel aanwezig is. Meestal vind je een pijpekop of een stukje steel, maar zo'n mooi exemplaar is niet eerder op het strand gevonden. Goudse pijpen werden veel gebruikt in de 17e en 18e eeuw. Misschien afkomstig uit een oud wrak?
De pijp is geschonken aan 't Heer en Feer.
© Thijs de Boer
© Thijs de Boer

mei 2023

Filipijnse tapijtschelp
© Thijs de Boer Ruditapes philipinarum (Adams & Reeve, 1850)
Casey Broeker (13) uit Marienmünster (Duitsland) vond op 12 april dit kleine klepje van een Filipijnse tapijhtschelp. Het is de tweede vondst van deze soort op Schiermonnikoog: op 20 maart 2022 vond ik een klep bij paal 7. Het feit dat Casey de schelp aan de wadzijde vond, bij de jachthaven, kan er op wijzen dat deze soort bezig is zich te vestigen in de Waddenzee. Bij Griend zijn ook al schelpen gevonden. Levend was de soort nog niet uit de Waddenzee gemeld. Een heel bijzondere vondst dus!
© Thijs de Boer
Maar... op 27 april vond Niels Hartog (4!!) uit Peize tijdens © Thijs de Boer een wadexcursie een prachtig volwassen doublet ten oosten van de jachthaven! Deze derde vondst op het eiland (en de tweede aan de wadkant) is een sterke aanwijzing dat we binnenkort meer van deze soort gaan horen.
En dat kwam al snel uit. Op 29 april vond ik op het wad tussen de jachthaven en de Nieuwe Steiger vele tientallen verse doubletten, maar ook enkele levende schelpen van deze soort. De vestiging op het wad van Schiermonnikoog is dus een feit! Gezien de afmeting van de schelpen waren de dieren er vorig jaar ook al aanwezig, maar zijn toen nog niet opgemerkt.

mei 2023

Breedgeribde linksgewonden noordhoren
Neptunea inversa Harmer, 1918
© Thijs de Boer © Thijs de Boer Vera Grundeken (9) uit Oegstgeest vond op 19 mei op de Balg een beschadigde horen. Omdat ze eerder in het Schelpenmuseum had gehoord over de zeer zeldzame linksgedraaide wulk, lette ze goed op! Ze kwam terug met een linksom gedraaide schelp, maar... het was geen wulk! Het blijkt te gaan om de breedgeribde linksgedraaide noordhoren. Zelf heb ik deze schelp nog nooit gevonden en het blijkt een zéér zeldzame schelp te zijn. In het waddengebied is de soort alleen op Ameland (3 exemplaren) en Terschelling (2 exemplaren) gevonden. En nu dus ook op Schiermonnikoog!! De soort leefde hier lang geleden, in de periode van de ijstijden en is mogelijk meer dan 100.000 jaar oud!!

mei 2023

© Thijs de Boer Slanke noordhoren
Colus gracilis (Da Costa, 1778)
Frank uit Doorn vond op 23 mei deze slanke noordhoren in de vloedlijn ten oosten van paal 7. Deze soort leeft algemeen in de diepere delen van de Noordzee, vooral noordelijk. Op het strand is de schelp een zeldzame verschijning. Vaak zijn het schelpen waar een heremietkreeft in heeft gewoond. Dat is bij deze schelp ook het geval. De bruine laag op de schelp is ruwe zeerasp, een poliepje dat graag op schelpen woont waarin een heremietkreeft verblijft. Die knoeit namelijk met z'n eten, waar de poliepjes van profiteren. Om te zorgen dat de heremietkreeft, als hij groter wordt, niet op zoek gaat naar een andere schelp, vergroten de zeerasp-poliepjes de mondopening: hij wordt wat driehoekig. Zo blijft de heremietkreeft langer in 'hun' huis wonen! Omdat de heremietkreeft met de schelp over de zeebodem schuurt wanneer hij rondloopt, slijt op die plek de laag met ruwe zeerasp er af en zie je de grijze buitenkant van de schelp.

maart 2023

© Thijs de Boer
©  Thijs de Boer Hondshaai
Scyliorhinus canicula (Linné, 1758)
Op 20 februari vond ik in de vloedlijn ter hoogte van paal 12 deze fraaie hondshaai. Het dier was ca. 60 cm lang, nog maar kort dood en nauwelijks aangevreten. De laatste jaren worden ze vaker aangetroffen dan voorheen.
Heel bijzonder is de huid van de hondshaai. Deze is bezet met kleine scherpe tandjes die uit hetzelfde materiaal bestaan als de tandjes in zijn bek. Ze dienen om sneller te kunnen zwemmen. Wanneer je van kop naar staart aait, voel je ze heel goed!

maart 2023

©  Bart van der Wielen Waterkruikje

Op 23 maart vond Bart van der Wielen uit Mariaheide dit prachtig gave waterkruikje. Deze kruikjes werden in de 19e eeuw veel gebruikt omdat met name in steden het drinkwater slecht was. De waterkruikjes kwamen vooral uit Duitsland, waar ze werden gevuld met bronwater. Het Duitse water vindt in de 19e eeuw via waterkruiken zijn weg naar alle uithoeken van de wereld. In veel gevallen werden de waterkruiken hergebruikt: ze deden dan dienst als jeneverfles.


januari 2023

©  Durk Bierma © Mirjam Teunissen
Grote pijlinktvis
Todarodes sagittatus (Lamarck, 1798)
Op 14 december wandelden Elise en Durk Bierma langs het Westerstrand. Ter hoogte van paal 2 vonden ze in de vloedlijn een grote pijlinktvis. Het dier was nog maar kort dood, gezien de zeer gave staat.
Op 23 december vond ik ook een vers dier, nu in de vloedlijn bij paal 9. Op 27 december trof Mirjam Teunissen uit Driebergen eveneens een vers dier aan, nu ter hoogte van paal 7 en twee dagen later vonden Lisette en Jesse Heemskerk uit Donkerbroek in de buurt van paal 7 ook een grote pijlinktvis. Mogelijk gaat het bij de laatste twee om hetzelfde dier.
Alle dieren zijn zo'n 60-80 cm lang. Ze hebben aan hun tentakels zuignappen met aan de randen scherpe puntjes. Uit het dier dat ik bij paal 9 vond, heb ik de snavel geprepareerd.
©  Lisette Heemskerk ©  Thijs de Boer ©  Thijs de Boer

januari 2023

© Thijs de Boer
Kamster
Astropecten irregularis (Pennant, 1777)
Op 23 december vond ik in de vloedlijn bij paal 12 een kamster. Het dier was nogal gulzig geweest: een klep van een nonnetje steekt dwars door de huid heen. Kamsterren eten nonnetjes en andere kleine weekdieren door de hele schelp naar binnen te werken, dan het dier te verteren en na afloop werken ze de schelp weer naar buiten. Soms lukt dat niet en stikken ze in hun laatste maaltijd!

januari 2023

© Ivo Mol
Pholade
Pholas dactylus Linné, 1758
Op 12 oktober vond Ivo Mol in een schelpenbank op de westpunt van het eiland een prachtige klep van de pholade. Deze grote boormossel komt veel voor in Bretagne en ook bij Helgoland. Gezien de bruine vlekjes wellicht onder Japans bessenwier hier terechtgekomen?

januari 2023

© Lisette Heemskerk
Europese zeekreeft
Homarus gammarus (Linné, 1758)
Behalve een grote pijlinktvis vonden Lisette en Jesse Heemskerk in de buurt van paal 7 een prachtig gave Europese zeekreeft. Het dier was nog volledig intact en maar liefst zo'n 60 cm lang (zónder de voelsprieten!). Een heel zeldzame vondst!

januari 2023

© Saskia van Rouveroy
Fluwelen zwemkrab
Necora puber (Linné, 1767)
Saskia van Rouveroy en haar schoonmoeder vonden op Eerste Kerstdag deze nog levende fluwelen zwemkrab tussen paal 5 en 6. Van deze soort spoelt slechts zelden een schild of een losse poot of schaar aan en slechts zeer zelden een compleet exemplaar. Een nog levend dier is een heel bijzondere vondst dus!
| index | actueel | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 |